MÍN KROPPUR MÍNI RÆTTINDI

Tað var heitið á altjóða átaki frá 2015, og í Føroyum valdu vit at arbeiða við umstøðum hjá neyðtøkuofrum. Fleiri av málunum, vit settu okkum, eru rokkin, men enn mangla tvey, sum vit framvegis arbeiða við – at fáa eina mótøku til tey, ið hava verið fyri neyðtøku og kynsligum harðskapi. Og at broyta lóggávuna fyri neyðtøku, soleiðis at hon er samtykkigrundað.

HVØR HEVUR RÆTTIN TIL TÍN KROPP? HVØR AVGERÐ, HVØNN PARTNARA TÚ SKAL HAVA OG NÆR? OG NÆR OG UM TÚ SKALT HAVA BØRN?

Fyri milliónir av kvinnum í heiminum, verða hesar avgerðir tiknar av øðrum. Av manninum, av familjuni og av samfelagnum. MÍN KROPPUR MÍNI RÆTTINDI er altjóða átak hjá Amnesty International, har ljós verður varpað á rættin til egið kropsligt sjálvræði.

Átakið hjá Amnesty, MÍN KROPPUR MÍNI RÆTTINDI, snýr seg um kynslig rættindi hjá kvinnum. Tað snýr seg heilt grundleggjandi um rættin til sjálv at gera av, um og nær ein vil hava børn. Rættin til at velja sín maka. Rættin til upplýsing um kynslív. Rættin til føði- og læknahjálp. Og rættin til eitt lív uttan neyðtøku og kynsligan ágang.

 

“EIN OG HVØR HEVUR RÆTT TIL LÍV,
FRÆLSI OG PERÓNLIGA TRYGD

– HEIMSYVIRLÝSINGIN UM MANNARÆTTINDI, 1948

AMNESTY FØROYAR HEVUR VALT AT VARPA LJÓS Á TA MENTAN OG TANN HUGBURÐ, SUM LIGGUR HANDAN HAGTØLINI FYRI NEYÐTØKUR

Hetta eru rættindi, sum eru tryggjað í eini røð av altjóða sáttmálum. Men hóast hetta síggja vit, at kynslig rættindi hjá kvinnum eru undir stórum trýsti. Við átakinum arbeiðir Amnesty við at avdúka lond, sum kúga kvinnur og gentur, og vit krevja broytingar. Tað er ikki í lagi, at ein 10 ára gomul genta, sum hevur verið fyri kynsligum ágangi, verður tvungin at gerast mamma. At ein tannáringur verður tvungin at giftast burtur. At ein kvinnu verður dømt 40 pískasløg eftir eina spontana abort. At ein kvinna ikki kann keypa sær fyribyrging uttan loyvi frá einum manni. Og at ein neyðtøkufremjari sleppur undan revsing, um hann giftir seg við offrinum, soleiðis sum t.d. galdandi lóg í Føroyum loyvir. Og hvør er hugburðurin og mentanin handan eina slíka lóg?

Amnesty Føroyar hevur valt at varpa ljós á ta mentan og tann hugburð, sum liggur handan hagtølini fyri neyðtøkur, eins og vit hava sett okkum fyri at dagføra lógina og bøta um rættartrygdina hjá neyðtøkuofrum. Vit hava sæð ítøkilig úrslit, og vit vilja síggja fleir ítøkilig úrslit. Tað skal ikki vera nakar ivi hjá nøkrum um, at sex uttan samtykki er brot á kynsligu rættindini og kropsliga sjálvræðið hjá tí einstaka.

MÓTTØKA TIL NEYÐTØKUOFFUR

PERSÓNAR, SUM HAVA VERIÐ FYRI NEYÐTØKU, SKULU HAVA EITT STAÐ AT VENDA SÆR UTTAN AT SKULA MELDA MÁLIÐ TIL LØGREGLUNA FYRST.

TILBÚGVING FYRI NEYÐTØKUOFFUR KLÁR Í VETUR

Eftir áralang arbeiði, áheitanir, fundir og almenn tiltøk eru vit enduliga komin til, at viðkomandi landsstýrismaðurin hevur kunngjørt, at vit fara at fáa eina móttøku fyri fólk, sum hava upplivað neyðtøku ella neyðtøkuroynd í Føroyum. Á jólum 2020 kunngjørdi landsstýrismaðurin í Heilsumálum, at ein ætlan er klár, soleiðis at vit í januar/feburar 2021. Umboð fyri Amnesty og Kvinnuhúsið hava longu verið á fundi við bólkin, sum fyrireikar hetta arbeiðið, og vit gleðast um, at arbeiðið er sett ígongd, og at tey ynskja samstarv, soleiðis at vit fáa ein góða loysn.

Øll hava rætt til eitt lív uttan kynsligan harðskap.

Tey, ið hava verið fyri kynsligum harskapi, hava rætt til neyðuga hjálp.

Í filmsbrotinum niðanfyri sæst, hví tað hevur so stóran týdning at vera møttur rætt, tá mann hevur verið fyri eini slíkari hending.

Vit gleða okkum til at kunnu siga, at í Føroyum hava vit eina virðiliga móttøku, har tað eisini er nøktandi digital kunning.